مجملا بنابر فرض مذكور تحقق خروج از نماز موقوف است به قصد خروج و تعيين مخرج ، يا خير چنين نيست بلكه مخرج از نماز آن است كه شرع ناطق به اين است كه آن مخرج است محتاج به تعيين از مكلف نيست ، مختار در نظر قاصر ثانى است ، پس در صورت اقتصار به هر يك از دو صيغه كه بوده باشد همان مخرج است ، خواه تعيين نمايد يا نه ، و اما در صورت اتيان به هر دو صيغه و تقديم السلام علينا و تأخير السلام عليكم همان صيغهء اولى مخرج است ، اگر چه تعيين ننمايد كه آن مخرج باشد ، و همچنين عكس . پس مخرج از نماز هر يك از دو صيغهء مذكوره است كه اول اتيان به آن نموده ، اگر چه قصد ننمايد كه آن مخرج باشد . مجملا تعيين نمودن اين كه اين صيغه مخرج است لازم نيست ، و اين مشهور ما بين فقهاء است ، بلكه قائل به لزوم آن ظاهر نيست ، بلى عبارت مرحوم صاحب جامع در بادى امر اگر چه موهم لزوم آن هست ، لكن بعد از ملاحظهء سابق آن ظاهر مىشود كه مقصود آن مرحوم استحباب است نه وجوب ، و چون كه عبارت آن مرحوم به نحوى كه مرحوم شهيد در ذكرى ذكر فرموده موهم لزوم است ، مناسب اين است كه تنبيه شود بر حقيقت حال در اين مطلب . پس مىگوئيم قال في الجامع : باب كيفية الصلاة ، الصلاة تحتوى على الفعل و الترك و الكيفية ، و لكل منهما ضربان : واجب و ندب - الى أن قال : و الكيفية الواجبة أن ينوي فيكبر الى قوله ، و الكيفيات المندوبة رفع اليدين الى شحمتى أذنية مع كل تكبيرة - الى أن قال : و الايماء بالتسليم تجاه القبلة الى جانب الايمن للامام و المنفرد ، و الى اليمين للمأموم ، و الى اليسار ان كان على يساره أحد أو حائط ، و ينوي به الخروج من الصلاة « 1 » انتهى كلامه رفع مقامه . اين كلام صريح است بر اين كه مراد آن مرحوم اين است كه نيت خروج در

--> « 1 » جامع ابن سعيد ص 74 - 77 .